Николай Васильевич Гоголь 1809 – 1852

Амьгүй албатууд
Зохиолдоо өгсөн нэр нь айхтар сонирхол  татаад байхаар гарчиг биш л дээ. Та хэрвээ унших юм бол дээрх нэр томъёо нь Оросын хамжлагат ард нас нөгчихөд нь татварын данснаас хасалгүй дараагийн хүн амын толлого болтол татварын бүртгэлд “амьд” авч явж байгаа байдлыг хэлсэн хэрэг. Ном нь ч бас гарчиг шигээ “үхмэл” биш л дээ.
Гоголь ч өөрөө бас тийм ч их анхаарал, сонирхол татахаар зохиолч байсангүй. Тэрээр тарчиг гэр бүлд өсөж, бага залуу насаа “бусдын адил” бус харин ч хүнд хүчир туулж, багш, төрийн албан хаагч, жүжигчин ч хүртэл болж үзсэн нэгэн. Богино амьдралынхаа эцэс хүртэл тэрээр “зандан” хэвээр байсан бөгөөд амьдралынх нь сүүлийн хэдэн жилд шашны хэнээрхэл оюун ухааныг нь манантуулсан байна. Зохиолчын хувьд тэрээр алдар сууг хангалттай хүртэж байсан ч ном, жүжгийн зохиолынх нь талаарх цахилгаан мэт хурдан магтаал, сайшаалаас эмээж түгшиж эхэлсэн байдаг. Европоор зорилгогүй тэнүүлчилж, Ариун Газарт учир шалтгаангүйгээр даяанчилж ч хүртэл үзсэн нэгэн.
Амьдралынхаа сүүлийн өдрүүдэд тэрээр “Амьгүй албат” зохиолын 2-р ботийнхоо гар бичмэлээ шатааж орхисон тул бидэнд “Амьгүй Албат” зохиолын хоёрдугаар ботийн багахан хэсэг л үлдсэн. Энэ ботьдоо муу талыг сайн тал ялдаг гэдгийг харуулах зорилготой байсан гэдэг. Энэ явдлаас хойш орондоо ороод хоол хүнс идэлгүй байсаар 9 хоногийн дараа нас барсан бөгөөд тэрээр “элийрэл” эсвэл “хий дэмийрэл” гэж хэлж болохоор нөхцөлд насан өөд болжээ.

Хүчирхэг оюун ухаантан гэж л лав хэлэгдэхгүй энэхүү гаж гэмээр хачин “нөхөр” үнэндээ Оросын үргэлжилсэн үгийн зохиолыг үндэслэж, дэлхийн уран зохиолын өв соёлын нэг хэсэг болгосон суутанг Орос оронд бэлэглэжээ. Гоголийн хамгийн алдартай богино өгүүлэгийн талаар Достоевский “Бид бүгд Шинельнээс төрсөн” хэмээсэн байдаг (Шинель нь Гоголийн богино өгүүлэг юм). Цаад санаа нь Оросын уран зохиол Гоголийн “Шинель” зохиолоос төрсөн гэдгийг товчхон хэлжээ. Хаклэбэрри Финнийн талаарх Хэмингуэйн хэлсэн үгийг үүнтэй харьцуулах хэрэгтэй гэж үздэг. “Бидэнд байгаа хамгийн шилдэг ном бол энэ. Америкийн бүх зохиол, бүтээл үүнээс л урган гарсан. Үүнээс өмнө юу ч байгаагүй гэж хэлж болно. Түүнээс хойш ч үүн шиг сайн бүтээл гарсангүй” гэж хэлж байжээ. Гоголийн уламжлалт бус гоц ухаан нь өөрөөсөө өмнөх Оросын зохиолчид болон тэдний бүтээлийн хэлбэрт баригдсан, хөшингө байдлыг эвдэхээс өөр аргагүй болгосон нь Марк Твэйн Америкийн уран зохиолд татсан “шан”-тай л ижил зүйл байсан гэж үздэг. Түүний араас төрсөн агуу зохиолчид түүний чөлөөлөлтийн үр шимийг хүртэгсэд болсон юм.
Ямар ч байсан түүний гайхамшигтай бичлэг нь “галзуу” гэж хэлж болохуйцаар 19-р зууны Орос орны нөхцөл байдлыг илэрхий егөөдөж, хор малтан элэглэсэн байдаг. Яруу найрагч Пушкин Гоголийн зохиолын эхний бүлгийг сонсоод “Бурхан минь, Орос орон маань ямар гунигтай юм бэ?” хэмээн дуу алдсан байдаг. Гашуун элэглэлээр дүүрэн зохиолыг тухайн үеийн олон нийт мушилзах мэгшихын дундуур л уншиж байсан байхдаа, яг л өнөөдрийн Монгол оронд маань болж буй үйл явдлууд шиг. Англи хэл дээр унших хүмүүст Guilbert Guerney-н орчуулыг санал болгоё, бусдыг нь гадныхан Гоголийн санааг бүрэн гаргаж чадаагүй гэлцэх юм билээ. Харин 1959 онд Монгол хэлнээ орчуулагч Аюурзанаев хөрвүүлснийг Улсын Хэвлэлийн Газарт хэвлэжээ.
Be Sociable, Share!

7 Comments

  1. zul

    minii gart yag odoo bn

  2. chuups

    amigui albat unshsan chin togsol ni baihgui baisan shde ,bas dundaa ch heseg buleg ni baihgui baisan

  3. talagdahku bn

    gogoli uurin ene zohiolig 2 udaa shaatasan um. uru ih etged sonin aash zantai hun bsan bolhor uurin eh bichmele shaatasan tgd nom ni uhmel ch bish lde bish bur amid shuu garchig ni hun bolgoni anhaarlig tatdag!!!

  4. davaa

    Ene sait ruu orolgui yamar ih udaa ve. Saitiin hutlugchid urgelj bayarlaj yavdag.

    Gogoliin tuhaid gevel minii hairtai zohiolchdiin neg. Oros orond surch bgaagiin achaar tuunii zohioluudiig eh heleer ni unshih zavshaantai bolson yum. Tuunii nairuulan bichih chadvar, eguudul, ugiin songolt zereg ni jinhene zohiolch gej iim l baidag yum bna gej bodohoor. Pushkin, Gogoli nariin zohioloos oros helnii bayan tansagiig amtalj bolno.

    Saitiin hutlugchdud handaj helehed hervee ta buhen zuvshuurvul uran zohiol sonirhdog hunii huvid bi uuriin chadan chineegeer tusalj material bichmeer bna.

  5. hERERA (Post author)

    тун дуртайяа зөвшөөрнө, гол зарчим нь өөрийн үзэл бодлоо тулгах биш бусдад мэдээлэл, гэгээрэл авчирахуйц нийтлэл, уншсан номын шүүмж, орчуулгын ажлууд байвал гүнээ талархана. Та мэйл хаягаа холбоо барих цонхоор илгээнэ үү

  6. erhemee

    bi ene nomiig unshsanldaa oilgohod hetsuu gemeerch yumuu esvel dald utgatai ta nar yu gej bodoj bna

  7. aaaa

    ene mongol angli haritsulsan orchuulga orulj boldoggui ymu

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *