Author Archives: Tuvshin

About Tuvshin

Bob Dylan's Modern Times rocks big time!

Stray Questions: Солонго

4242_79162338431_682403431_1728366_2489149_n

Stray Questions булангийнхаа ээлжит зочноор энэ удаад саяханаас өөрийн гэсэн өвөрмөц онцлоготой нэгэн сонирхолтой блогийг хөтөлж эхэлсэн Cолонгоoг урьж байна. Монгол, Франц, Англи, Испани 4 хэл дээр блогоо бичдэг түүний Барууны–ялангуяа Франц, Америкийн–урлаг, утга зохиолтой сайтар танилцсан нь түүний гоо зүйн өндөр мэдрэмжээс шууд харагдана. Тэр ч утгаараа уншигчдад маань түүний үзэл бодол сонирхолтой санагдах байх аа. Бидний хүсэлтийг хүлээн авч асуултуудад маань дэлгэрэнгүй хариулсан Солонгодоо баярлалаа.

1. Та хамгийн сүүлд ямар ном уншсан бэ?

Хамгийн сүүлд Милан Күндэрагийн The Joke-ийг уншсан. Харин одоо Франсис Фукуяамагийн The End of History and the Last Man-ийг уншиж байна.

2. Интернэтэд өдөрт хэр их цагийг өнгөрөөдөг вэ? Үүгээрээ та цагийг үр бүтээлтэй өнгөрөөж байна гэж үздэг үү аль эсвэл дэмий зүйлд зарцуулж байна гэж боддог уу?

Ажлын өдрүүдэд интернэтэд ойролцоогоор 8 цаг өнгөрөөдөг. Харин амралтын өдрүүдээр аль болох суухгүй байхыг хичээдэг. Юутай ч тэрхүү цагийг би үр бүтээлтэй өнгөрөөдөг гэж боддог. Учир нь: (1) Интернэт миний ажлын салшгүй хэсэг; (2) Онлайн сонин сэтгүүл, блог надад шинэ мэдлэг, мэдээлэл олж авах хамгийн чухал эх үүсвэр болдог. Тэр ч утгаараа миний хамгийн их ордог вэбсайт бол Wikipedia байх–үргэлж нэг сэдвээс нөгөө рүү дамжаад л уншаад байдаг. Үүний дээр Facebook-д өөрийн эрхгүй нэлээн их цагийг өнгөрөөдөг. Харин саяханаас блог хөтөлдөг болсон. Даан ч үүнийг үр бүтээлтэй зүйл эсэхийг хэлж мэдэхгүй юм.

3. Таны гэрийн номын санд голцуу ямар номууд байдаг вэ? Тэд нарынхаа дунд сууж байхад юу бодогддог вэ?

Гэрт маань ерөнхийдөө аав ээжийн л номууд байдаг. Миний хувьд бол хотынхоо номын сангаас номоо авч уншдаг юм. Харин яг одоогоор хөдөлгөөн ихтэй, нүүдлийн байдалтай байгаа учир ном зөөж явахаас төвөгшөөн худалдаж авахаас аль болох зайлхийдэг болоод байгаа. Ер нь бид нар шиг оюутан хүмүүст явж явж электрон ном хамгийн тохиромжтой юм шиг санагддаг. Гэсэн хэдий ч номын хуудасны тусгай үнэр, хэлбэр үзэмжийг ямар ч технологийн дэвшил орлож чадахгүй биз ээ.

Гэхдээ мэдээж байр сууцтай болхоороо өөрийн гэсэн номын санг бүрдүүлнэ. Тэр мөрөөдлийн номын санд маань La Pléiadeийн бүх номууд, мөн уран зураг, уран баримал, интерьер дизайн ба архитектурын номууд хамгийн их зай эзлэх болно. Мөн эдгээрийн дээр хэдэн сайн толь бичгүүд, философийн тайлбар номуудаас гадна Монголын уран зохиолын сонгодог болон орчин үеийн бүтээлүүд томоохон зай эзлэх нь дамжиггүй.

Дашрамд дурьдахад, миний ганц харамсаж явдаг зүйл бол Монголын одоогийн чухал шилжилтийн үед хүмүүсийн амьдралд гарч буй өөрчлөлтүүд болон улс төр, эдийн засгийн байдлын тухай–миний мэдэхээр–ном бичигдэхгүй байгаа явдал юм. Сонинд бичиж байгаа сэтгүүлчид яг болсон үйл явдал, арга хэмжээ, хууль тогтоолыг “ховлож” бичихээс цаашгүй, анализ хийх тал дээр их дутагдалтай байгаа санагддаг. Харин намайг номын сангаа бүрдүүлэх үед ийм номууд хэвлэгдсэн байгаасай даа хэмээн хүсч явдаг юм.

Уран Зохиолын Цахим Хөтөчүүд

Нэгэнт манай блог уншигчидаа уран зохиолтой ойртуулахын зэрэгцээ өөрсдөө энэ чиглэлээр цаашид сонирхож судлахад нь туслах гүүрийн үүргийг гүйцэтгэхийг хичээдэг тул энэ удаад дэлхийн уран зохиолын талаар мэдээллийг цаг тухайд нь олж авах зарим нэг цахим хөтөчүүдийг танилцуулж байна:

Arts & Letters Daily – Магадгүй дэлхий дээрх уран зохиол, соёл, урлаг, нийгэм, эдийн засгийн талаарх хамгийн олон уншигчидтай хөтөч байх. Хэдийгээр ALDaily өөрийн гэсэн нийтлэлүүдийг тавьдаггүй боловч бусад вэбсайтууд дээр тавигдсан нийтлэлүүдийг Анхаарал Татахуйц Нийтлэлүүд, Шинэ Номууд, Эссэ ба Санал Бодлууд гэсэн үндсэн 3 бүлэгт хуваан холбодог. Хэрвээ та энэ хөтөч дээрх нийтлэлүүдийг өдөр бүр цаг гарган уншдаг бол Англи Хэлтнүүдийн ертөнцийн оюуны хөгжилтэй хөл нийлүүлэн алхдаггүй юм аа гэхэд лав л бүр хойно хоцрохгүй гэсэн үг.

Paper Cuts – Хувьдаа байнга ордог блог. The New York Times Book Review-ийн эрхлэгчид энд голцуу уран зохиолын шинэ соргог мэдээллүүдийг тавьдаг юм. Түүний дээр зохиолчидтой хийдэг богино ярилцлагууд нь маш сонирхолтой (The Guardian-д бас өөрийн гэсэн Comment is Free нэртэй блог бий). Continue reading

Charlie Rose: Writers on Writing

show

Америкт хамгийн олон хүн үздэггүй юм аа гэхэд хамгийн нэр нөлөөтэй ярилцлагын нэвтрүүлэг бол яах аргагүй Charlie Rose. Асуудлын голыг гярхай олж харж, ямар ч хүнийг нүд рүү нь харж байгаад чин үнэнийг сэтгэлээс нь хэлүүлж чаддаг түүний нэвтрүүлгүүд миний мэдэхийн хамгийн мундаг нь. Тиймдээ ч дэлгэцээр гарахаас аль болох дөлдөг олны танил хүмүүс Чарли Рөүзийн нэвтрүүлгийг зорьж очин ярилцлага өгдөг. Энэ удаад түүний орчин цагийн сор болсон зохиолчидтой хийсэн ярилцлагуудаас нь түүвэрлэсэн Writers on Writing цуглуулгийг танилцуулж байна (харин энд яагаад ч юм Орхан Памукийн ярилцлага багтаагүй байна) . Salman Rushdie-гээс авхуулаад Margaret Atwood, David Foster Wallace гээд ийм олон алдартай зохиолчдийн ярилцлагууд нэг дор байхыг зөвхөн эндээс л олж болно.

Charlie Rose-ийн албан ёсны хуудас – эндээс бүх нэвтрүүлгийг нь үнэгүй үзэж болно, бараг 4000 цагийн материал бий
YouTube дээрх суваг
Google Video дээрх архив – эндээс нэвтрүүлгүүдийг нь үнэгүй татаж авч болно Continue reading

Stray Questions: Дөлгөөн

n14100489_30510387_54041

Хэсэг хугацаанд завсарласны эцэст манай блогийн Stray Questions булан маань үргэлжилж байна. Энэ удаагийн дугаартаа намайг урмаар дэмжиж, санаагаар хурцалж байдаг эртний анд Баасандаваагийн Дөлгөөнийг урьж байна. Хоногийн 25 цаг ажилладаг болов уу гэмээр түүнийг манай интернэт хэрэглэгчид блогоор нь андахгүй байх. Африкийн ширэнгэ, Албионы арал, Шинэ-Английн гол мөрөн гээд түүнд яваагүй газар, гатлаагүй ус ховор. Эх орон, нутаг нэгтнүүдийхээ төлөө өөрийн мэдлэг боловсролоо харамгүй зориулахаар шийдсэн Дөлгөөндөө бидний асуултуудад зав гарган хариулсанд талархалаа. Дашрамд дурьдахад түүний хэсэг нөхдийн хамтаар орчуулсан Барак Обамагийн “Мөхөшгүй Найдварын Гал” ном удахгүй хэвлэгдэх юм байна.

1. Та хамгийн сүүлд ямар ном уншсан бэ?

За сүүлд Кафкагийн Шүүх Хурал гээч номыг унших шив дээ. Үнэхээр ойлгосон гэж худлаа яриад яахав. Гэхдээ хүнд элдэвийг бодогдуулж, үнэндээ энэ амьдарлын утга учрыг, өдөр тутам хийж байгаа үйлдэл, зориж байгаа мөрөөдөл гээд олон зүйлийг эргэж харуулсан даа. Уг номон дээр гардаг ноён К.-ийн амьдрал шиг бидний амьдрал үнэндээ утгатай гэхэд хэцүү, бас байнга л дарамт нүүрлэж байдаг. Хамгийн амирлангуйгаас авахуулаад хамгийн “hectic” хүмүүсийн хэн ч амьдарлыг амархан гэж хэлж зүрхлэхгүй байх. Гол нь эдгээр бэрхшээл, зовлон, асуудал бүрд хүн зохицож шийдвэр гарган цааш урагшлах нь гоё юм даа. За ингээд цааш яриад байвал ч зөндөө л юм байна. Continue reading

Stray Questions: Туяа

211038256img

Literature.mn-ий уншигчидаа хооронд нь ойртуулахын дээр блогтоо шинэ хачир нэмэх зорилгоор өнөөдрөөс эхлэн долоо хоног бүрийн асуулт хариултын булан нээж байна. Энэхүү буланд блогийг хөтлөгчид өөрсдийн сонгосон хүнээс тогтсон гурван асуултыг асууж байх юм. Тэгээд булангийнхаа анхны зочноор миний бие өөрийн эртний танил Шагдарын Туяаг урьж байна. Бидний хүсэлтийг талархан хүлээн авч дэлгэрэнгүй хариултуудыг өгсөн Туяадаа баярлалаа.

1. Та хамгийн сүүлд ямар ном уншсан бэ?

Барьж тавин, барьж тавин нэг юм Уильям Фолкнэрийн “Абсалом Абсалом”-ийг дуусгасан. Энд дурьдан хэлэхэд би сүүлийн уед зөвхөн нэг номыг дангаарчлан уншаад байж чаддаггүй болчихсон байна лээ. Зохиолын уйл явдалд манарч байх явцдаа бусад мэдүүштэй мэдээллээс хоцрох гээд байгаа юм шиг санагдангуутаа өөр юм шүүрч авчих гээд. Үүнд надтай нилээд хэдэн хүн санал нийлэх буй за. Энэ сэтгэл хоёрдох байдлаа дарах үүднээс уран зохиолын ном унших явцдаа онолын номыг хослуулж унших болсон. Өглөө нийтийн тээврээр ажилдаа явах замдаа онолоо уншаад, харин орой унтахынхаа өмнө ганц хоёр хуудас зохиолын номноосоо уншчихад нам унтаад өгдөг юм. Тэгэхгүй бол орой унтахын өмнө онол уншчихаар сэтгэл хэт хөөрөөд, нөгөө ёстой Чернышевскийн хэлснээр, “юу хийх вэ?” гээд суучихна. Гэхдээ нөгөө талаар зөвхөн уран зохиол уншаад байхаар юмнаас хоцрох гээд байгаа юм шиг мэдрэмж төрөх нь аргагүй байх л даа. Асар хурдтайгаар хувилж уйлдвэрлэгдэж чаддаг механик дүрс буюу мэдиагийн дэргэд ямар ч хүнд би ер нь юy хийгээд суугаад байнаа гэсэн бодол төрнө шүү дээ. Номон дээрх дүрсийг уншихад хэдэн минут зарцуулах вэ, гэтэл телевизийн сурталчилгаа үзэхэд хэдэн хором шаардагдах вэ гээд бодоход л ойлгомжтой. Өнөөдөр бидний нийгэм efficiency, urgency хоёрыг бий болгохын сацуу үүнд бурэн хамрагдахыг шахна.Тэгээл нөгөө би одоо хөдлөхгүй бол Монголд хүүхдүүд боловcролгүй хоцорлоо эсвэл өнчирлөө гэсэн диалектик үүсэх жишээтэй. За сэдвээс жоохон хазайх шиг боллоо. Буцъяа. Continue reading

The Nobel Prize in Literature 2008

2008 оны утга зохиолын салбар дахь Нобелийн шагналтнаар Францын зохиолч Жан-Маги Густавь Ле Клезио (Jean-Marie Gustave Le Clézio) дөнгөж сая тодорлоо. Нобелийн Хорооны мэдэгдэлд дурьдсанаар Ле Клезио нь “шинэ гарц, уран яруу адал явдал, тааламжтай хөөрлийг эрэлхийлэгч зохиолч бөгөөд өнөөгийн соёл иргэншлээс гадна болон доор орших хүмүүнийг нээн илрүүлэгч” аж. Энэ нь нэг ёсондоо амьдралынхаа ихэнх цагийг аялж, тэр явцдаа үзэж харсан, анзаарсан зүйлс дээрээ тулгуурлан зохиол бүтээлээ туурвидаг түүний уран бүтээл дэх алдагдсан соёл хийгээд шинэ оюун санааны бодот байдлыг араас эрэлхийлэх хүсэл эрмэлзлийг нь үнэлсэн гэсэн үг.

Continue reading

Жонатан Сафран Фоэр

Дөнгөж хорин тавхан насандаа “Everything is Illuminated” номоо бичин Америкийн орчин үеийн уран зохиолын тавцанд од болон гялалзсан Jonathan Safran Foer-ийн Slate сэтгүүл болон NYU Creative Writing Program хоёрын хамтрал болох Open Book: Writers on Writing нэвтрүүлэгт өгсөн ярилцлага.

Тэрээр энэхүү нэвтрүүлэгт өөрийхөө тухай хийгээд хамгийн гол нь толгой доторх идэйгээ цаасан дээр буулгахад учирдаг бэрхшээлүүдийн талаар ярьсан байна.

Мөн хэрвээ түүний дээр өгүүлсөн номыг нь унших боломжгүй бол Elijah Wood-ийн тоглосон киног нь олж үзээрэй. Давхар давхар өгүүлэмжүүдтэй, постмодэрн арга барил ашигласан, зарим талаараа Gabriel Garcia Marquez болон Salman Rushdie-гийн magic realism-ийг санагдуулам.

Орхан Памук

2005 оны байна уу даа, Таим сэтгүүлийн “Оны Хүн”-ийг тодруулах санал асуулга дээр нэгэн эмэгтэй Арменийн Геноцидийн түүхэн үнэнийг зориг гарган дуугарсаных нь төлөө Түрэгийн зохиолч Орхан Памукийг нэр дэвшүүлсэн байсан юм. Магадгүй тэр хэдхэн өгүүлбэр Памукийн талаар миний олж уншсан хамгийн анхны тохиолдол байх. Бүр сүүлд уржнан жилийн яг өдийд буюу Памук утга зохиолийн салбарт Нобелийн Шагнал авсныг зарлагдсаны дараахан Истанбулд очиход тэр хотын бараг бүх номын дэлгүүрүүд түүний бүтээлийг нь цонхон дээрээ дэлгэн тавьж, амтай болгон түүний талаар ярьж байлаа. Тэдгээр хүмүүсийн зарим нэг нь түүнийг үнэнийг хэлсэнийх нь төлөө үзэн ядаж байсан бол нөгөө нэг хэсэг нь Түрэг орныг дэлхийн тавцанд сурталчилснийх нь төлөө өнөөх “гэм”-ийг нь өршөөж байв. Continue reading