Archive for the ‘Дэлхийн уран зохиол.’ category

Нобелийн Утга Зохиолын Шагналын эргэн тойронд (III хэсэг)

May 20th, 2009

Суутнуудын хүүхдүүдийг тэнгэр ивээдэг

Шагналтаны хүүхдүүд шагналтан болсон долоон тохиолдолыг түүх мэддэг билээ. Мөн гэр бүлийн хос шагнагдсан гурван тохиолдол байдаг.

Пьер Кюри, Мария Склодовская Кюри гэсэн алдартанууд хамгийн алдартай нь яриангүй мөн. Энэ эхнэр нөхөр хоёр 1903 онд “цацраг идэвхит үзэгдлийг судалсаныхаа төлөө” физикийн салбарт шагналхүртсэн бтлээ. Тэд зөвхөн шинжлэх ухаанд нээлт хийгээд зогсоогүй, бэрхшээлийг даван туулж, зорилгодоо хүрэхийн тулд үнэхээр шантралгүй зүтгэсэн юм. Пьер, Мария хоёр дөрвөн жилийн турш хөсөр хаягдсан, хаагуураа л бол хаагуураа салхи нэвт үлээсэн саравчин дотор хэдэн тонн ураны хүдэр боловсруулан байж граммын аравны нэг доли хэмжээний цэвэр цацраг анх удаа гарган авсан аж.  Мария түүхэнд анхны эмэгтэй шагналтан болсон юм. Харин тэрээр 1911 онд хоёр дахь удаагаа Нобелийн шагналыг хүртсэн бөгөөд энэ удаад химийн салбарынхыг хүртжээ. Тэрээр зөвхөн уг шагналыг хоёронтаа хүртсэн анхны хүн болоод зогсоогүй, өнөөг хүртэл цорын ганц хоёр удаагийн шагналтан хэвээр байгаа билээ. ( Дашрамд дурдахад, уг шагналыг бий болгосноос хойшхи 106 жилийн хугацаанд физикийн салбарт 180 гаруй эрдэмтэн шагнагджээ.

» Read more: Нобелийн Утга Зохиолын Шагналын эргэн тойронд (III хэсэг)

Post to Twitter Tweet This Post

3 comments »

Posted in Дэлхийн уран зохиол.

Tags:

Нобелийн Утга Зохиолын Шагналын эргэн тойронд (II хэсэг)

May 10th, 2009

Шагнагдаагүй сонгодог зохиолчид

Шагнал хүртээгүй хүмүүсийн дотор Жеймс Жойс, Марсель Пруст зэрэг дэлхийн утга зохиол дахь бүхэл бүтэн чиглэлийг үндэслэсэнхүмүүс, ХХ зууны хамгийн сонгомол зохиолчид байв. 1922 үнд Жойсын бичиж нийтлүүлсэн “ Улисс “ бол дараачийн бүх үргэлжилсэн үгийн зохиолд, тэр бүү хэл, утга зохиолын онолд яриангүй нөлөө үзүүлсэн билээ. Прустын “ Алдсан цагийн эрэлд “ нэртэй алдарт цуврал бүтээл нь өнгөрсөн зууны зохиолчидын лоонхийн нь уран бүтээлд тусгалаа олсон юм. Гэтэл Пруст 1919 онд Гонкуровын шагнал хүртэж, дэлхийд хүлээн зөвшөөрөгдсөнөөсөө хойш ердөө гуравхан жил амьдарчээ.(Дашрамд хэлэхэд, түүний романууд зохиолчийн нас нөхцөснөөс хойш 5 жилийн турш хэвлэгдсээр байжээ). Нобелын хороо утга зохиолд Прустын оруулсан хув нэмрийн бүхий л ач холбогдолыг үнэлж цэгнэж амжсангүй. Харин Жойс “Улисс” –аа туурвин гаргаснаас хойш 19 жил амьд мэнд байж, 1941 онд нас нөхцажээ. Гэтэл Шведэд энэ сонгомол зохиолчийг  яагаад “анзаараагүй” юм бол? Заримдаа уналтын домогт дуун хэмээн нэрлэгддэг байсан түүний романы гоо сайхны чиглэл Стокгольмд таалагдаагүй гэсэн яриа ч гарчээ. Тийм эсэх нь бүү мэд, гэхдээ өнгөрсөн зууны хамгаас том  нэг сонгомол зохиолчийг Нобелийн хороо тийнхүү Толстойн нэг адилаар анзааралгүй өнгөрүүлчихжээ. » Read more: Нобелийн Утга Зохиолын Шагналын эргэн тойронд (II хэсэг)

Post to Twitter Tweet This Post

2 comments »

Posted in Дэлхийн уран зохиол.

Tags:

Charlie Rose: Writers on Writing

March 31st, 2009

show

Америкт хамгийн олон хүн үздэггүй юм аа гэхэд хамгийн нэр нөлөөтэй ярилцлагын нэвтрүүлэг бол яах аргагүй Charlie Rose. Асуудлын голыг гярхай олж харж, ямар ч хүнийг нүд рүү нь харж байгаад чин үнэнийг сэтгэлээс нь хэлүүлж чаддаг түүний нэвтрүүлгүүд миний мэдэхийн хамгийн мундаг нь. Тиймдээ ч дэлгэцээр гарахаас аль болох дөлдөг олны танил хүмүүс Чарли Рөүзийн нэвтрүүлгийг зорьж очин ярилцлага өгдөг. Энэ удаад түүний орчин цагийн сор болсон зохиолчидтой хийсэн ярилцлагуудаас нь түүвэрлэсэн Writers on Writing цуглуулгийг танилцуулж байна (харин энд яагаад ч юм Орхан Памукийн ярилцлага багтаагүй байна) . Salman Rushdie-гээс авхуулаад Margaret Atwood, David Foster Wallace гээд ийм олон алдартай зохиолчдийн ярилцлагууд нэг дор байхыг зөвхөн эндээс л олж болно.

Charlie Rose-ийн албан ёсны хуудас – эндээс бүх нэвтрүүлгийг нь үнэгүй үзэж болно, бараг 4000 цагийн материал бий
YouTube дээрх суваг
Google Video дээрх архив – эндээс нэвтрүүлгүүдийг нь үнэгүй татаж авч болно » Read more: Charlie Rose: Writers on Writing

Post to Twitter Tweet This Post

2 comments »

Posted in III. Амьдралынхаа туршид унших номын жагсаалт, А-Я, Америкийн Яруу Найраг, Дэлхийн уран зохиол.

Tags:

Stray Questions: Дөлгөөн

March 19th, 2009

n14100489_30510387_54041

Хэсэг хугацаанд завсарласны эцэст манай блогийн Stray Questions булан маань үргэлжилж байна. Энэ удаагийн дугаартаа намайг урмаар дэмжиж, санаагаар хурцалж байдаг эртний анд Баасандаваагийн Дөлгөөнийг урьж байна. Хоногийн 25 цаг ажилладаг болов уу гэмээр түүнийг манай интернэт хэрэглэгчид блогоор нь андахгүй байх. Африкийн ширэнгэ, Албионы арал, Шинэ-Английн гол мөрөн гээд түүнд яваагүй газар, гатлаагүй ус ховор. Эх орон, нутаг нэгтнүүдийхээ төлөө өөрийн мэдлэг боловсролоо харамгүй зориулахаар шийдсэн Дөлгөөндөө бидний асуултуудад зав гарган хариулсанд талархалаа. Дашрамд дурьдахад түүний хэсэг нөхдийн хамтаар орчуулсан Барак Обамагийн “Мөхөшгүй Найдварын Гал” ном удахгүй хэвлэгдэх юм байна.

1. Та хамгийн сүүлд ямар ном уншсан бэ?

За сүүлд Кафкагийн Шүүх Хурал гээч номыг унших шив дээ. Үнэхээр ойлгосон гэж худлаа яриад яахав. Гэхдээ хүнд элдэвийг бодогдуулж, үнэндээ энэ амьдарлын утга учрыг, өдөр тутам хийж байгаа үйлдэл, зориж байгаа мөрөөдөл гээд олон зүйлийг эргэж харуулсан даа. Уг номон дээр гардаг ноён К.-ийн амьдрал шиг бидний амьдрал үнэндээ утгатай гэхэд хэцүү, бас байнга л дарамт нүүрлэж байдаг. Хамгийн амирлангуйгаас авахуулаад хамгийн “hectic” хүмүүсийн хэн ч амьдарлыг амархан гэж хэлж зүрхлэхгүй байх. Гол нь эдгээр бэрхшээл, зовлон, асуудал бүрд хүн зохицож шийдвэр гарган цааш урагшлах нь гоё юм даа. За ингээд цааш яриад байвал ч зөндөө л юм байна. » Read more: Stray Questions: Дөлгөөн

Post to Twitter Tweet This Post

4 comments »

Posted in III. Амьдралынхаа туршид унших номын жагсаалт, А-Я, Дэлхийн уран зохиол.

Tags:

Сун-Цу: Ойролцоогоор МТӨ 450 – 380

January 16th, 2009

Хятадын түүхэн кинонууд, сэлэм эргэлдүүлсэн баатрууд “бүгд нэг тэнгэрийн дор” хэмээх сургаал мөрдлөг, түүнийг одоогийнхонд хүргэхээр зорьсон Хятадын соёлын бодлого зэргийг бид сүүлийн үед ихээхэн үзэх болсон билээ. Тэрхүү түүхийн учир шалтгаан учгийн гол хүн, уран зохиолын бүтээлийг энэ удаа та бүхэнд хүргэе гэж бодлоо.

Дайны урлаг

Насаар Күнзээс арайхан залуу боловч түүнтэй ойролцоо үеийн Хятадын түүхийн бодит төлөөлөгч гэхээс өөрөөр Сун-Цугийн талаарх мэдээлэл тун бага юм. Түүний нэр нь Сун Ву (Цу гэдэг нь Багш гэсэн өргөмжлөн хүндэтгэсэн дагавар) бөгөөд эртний түүхэнд тэмдэглэж үлдээснээр бол Жоу Династийн мөхөж байх цаг үе дэх Хятадын задрал бутрал болох “Дайсагнасан улсуудын үе”-ийн нэг эсвэл олон вант улсуудын нэгэнд нь цэргийн гарамгай генерал, дайны төлөвлөгөө боловсруулагч нэгэн байсан аж. Түүний нас барснаас хйош хэсэг хугацааны дараа буюу ойролцоогоор МТӨ 4-р зууны эхнээс дунд үед дагалдагчид нь түүний сургаалаас санаж байгаагаа тэмдэглэн үлдээжээ. Дайны Урлаг нь Күнзийн “Түүврүүд”-ийг бодвол илүү нэгдмэл, номлолын хувьд өөр хоорондоо учир шалтгааны хувьд холбоос сайтай. » Read more: Сун-Цу: Ойролцоогоор МТӨ 450 – 380

Post to Twitter Tweet This Post

4 comments »

Posted in III. Амьдралынхаа туршид унших номын жагсаалт, Дэлхийн уран зохиол., Сонгодог бүтээлүүд, Хятадын уран зохиол

Tags:

Stray Questions: Туяа

December 26th, 2008

211038256img

Literature.mn-ий уншигчидаа хооронд нь ойртуулахын дээр блогтоо шинэ хачир нэмэх зорилгоор өнөөдрөөс эхлэн долоо хоног бүрийн асуулт хариултын булан нээж байна. Энэхүү буланд блогийг хөтлөгчид өөрсдийн сонгосон хүнээс тогтсон гурван асуултыг асууж байх юм. Тэгээд булангийнхаа анхны зочноор миний бие өөрийн эртний танил Шагдарын Туяаг урьж байна. Бидний хүсэлтийг талархан хүлээн авч дэлгэрэнгүй хариултуудыг өгсөн Туяадаа баярлалаа.

1. Та хамгийн сүүлд ямар ном уншсан бэ?

Барьж тавин, барьж тавин нэг юм Уильям Фолкнэрийн “Абсалом Абсалом”-ийг дуусгасан. Энд дурьдан хэлэхэд би сүүлийн уед зөвхөн нэг номыг дангаарчлан уншаад байж чаддаггүй болчихсон байна лээ. Зохиолын уйл явдалд манарч байх явцдаа бусад мэдүүштэй мэдээллээс хоцрох гээд байгаа юм шиг санагдангуутаа өөр юм шүүрч авчих гээд. Үүнд надтай нилээд хэдэн хүн санал нийлэх буй за. Энэ сэтгэл хоёрдох байдлаа дарах үүднээс уран зохиолын ном унших явцдаа онолын номыг хослуулж унших болсон. Өглөө нийтийн тээврээр ажилдаа явах замдаа онолоо уншаад, харин орой унтахынхаа өмнө ганц хоёр хуудас зохиолын номноосоо уншчихад нам унтаад өгдөг юм. Тэгэхгүй бол орой унтахын өмнө онол уншчихаар сэтгэл хэт хөөрөөд, нөгөө ёстой Чернышевскийн хэлснээр, “юу хийх вэ?” гээд суучихна. Гэхдээ нөгөө талаар зөвхөн уран зохиол уншаад байхаар юмнаас хоцрох гээд байгаа юм шиг мэдрэмж төрөх нь аргагүй байх л даа. Асар хурдтайгаар хувилж уйлдвэрлэгдэж чаддаг механик дүрс буюу мэдиагийн дэргэд ямар ч хүнд би ер нь юy хийгээд суугаад байнаа гэсэн бодол төрнө шүү дээ. Номон дээрх дүрсийг уншихад хэдэн минут зарцуулах вэ, гэтэл телевизийн сурталчилгаа үзэхэд хэдэн хором шаардагдах вэ гээд бодоход л ойлгомжтой. Өнөөдөр бидний нийгэм efficiency, urgency хоёрыг бий болгохын сацуу үүнд бурэн хамрагдахыг шахна.Тэгээл нөгөө би одоо хөдлөхгүй бол Монголд хүүхдүүд боловcролгүй хоцорлоо эсвэл өнчирлөө гэсэн диалектик үүсэх жишээтэй. За сэдвээс жоохон хазайх шиг боллоо. Буцъяа. » Read more: Stray Questions: Туяа

Post to Twitter Tweet This Post

13 comments »

Posted in III. Амьдралынхаа туршид унших номын жагсаалт, My World, А-Я, Грекийн уран зохиол, Дэлхийн уран зохиол., Сонгодог бүтээлүүд

Орхан Памук: Миний нэр улаан” номын хэсгээс

December 4th, 2008

2006 онд уран зохиолоор Нобелийн шагнал хүртсэн Түркийн зохиолч Орхан Памукийн “Миний нэр улаан” номыг уншиж байхад 500 жилийн өмнө бүтээгдсэн номын чимэглэлийн түрк, персийн уран зургийг манай монголын уран зурагтай үе үе харьцуулж байв. Тэгэхээр Түркийн номын сангуудад эдгээр хагас мянганы тэртээ зурагдсан зураг хадгалагдаж байдаг байх нь. Иранд перс хэлнээ манай түүх, соёлын өвтэй холбоотой өчнөөн материал лавтай байгаа гэсэн сэтгэгдэл монгол уншигчид эрхгүй төрнө. Барууны уншигч харин өрнө, дорнын соёлын ялгаа уран зураг сэтгэлгээнд хэрхэн илэрч буйг харуулсан гэж хүлээж авах болов уу. Туркийн соёлоо нэвтэрхий мэддэг, түүх гүн ухаан урлагын тухай гаргахдаа өдөр тутмын амьдралын тухай өгүүлж буй мэтээр хошин, ёжлолтой гаргаж чадсан бичгийн ур чадвар зохиолчид барагтай бол хүрч чаддаггүй түвшин хэмээн Орхан Памукийг гайхан шагширсан байдаг. “Миний нэр улаан” ном “Би үхдэл”, “Би нохой”, “Би морь”, “Би алтан зоос”, “Би Хар”, Би Улаан” гэх мэт олон жижиг бүлэгт хуваагддаг агаад бүгд нэгдүгээр биеэс өгүүлж буй мэтээр бичигдсэн нь сонин. Алтан зоос гэхэд л шижир алт эсэхийг өмхий амандаа хийж шүдээрээ хазаж шалгадаг, олон хүний гар, халаасаар дамждаг гэх мэтээр “зоосон заяаг” үнэн хөгжилтэй бодитой харуулж байхад, морь нь харин зурмал морь байх, улаан нь улаан будгийн омогшил байх жишээтэй. Ихэд таалагдсан тул эхний хэдэн хуудаснаас орчуулах гэж оролдлоо. Болгооно уу: » Read more: Орхан Памук: Миний нэр улаан” номын хэсгээс

Post to Twitter Tweet This Post

4 comments »

Posted in Азийн уран зохиол, Дэлхийн уран зохиол.

Tags:

KUBLA KHAN: by Samuel Taylor Coleridge

November 15th, 2008

Samuel Taylor Coleridge

In Xanadu did Kubla Khan
A stately pleasure-dome decree:
Where Alph, the sacred river, ran
Through caverns measureless to man
Down to a sunless sea. » Read more: KUBLA KHAN: by Samuel Taylor Coleridge

Post to Twitter Tweet This Post

12 comments »

Posted in III. Амьдралынхаа туршид унших номын жагсаалт, А-Я, Английн Яруу Найраг, Дэлхийн уран зохиол., Сонгодог бүтээлүүд

Tags:

Амьдрал хөзөр дэлгэхээс ээдрээтэй

October 13th, 2008

Хvн тєрєлхтний оюун санааны ертєнцийг зєн билгээрээ донсолгосон их хvмvvсийн нэг Франц Кафкаг таньж мэдэхэд бэрх.

Тэрээр vvсэл гарлаараа еврей, унасан газар, угаасан усаараа Праг, Парис, хэлээрээ немц, соёлын уламжлалаараа Австрийн зохиолч билээ. Ф.Кафка 1883 оны арваннэгдvгээр сарын 3-нд тєржээ. Эцэг нь мал нядлагчийн хvv, эх нь эрдэмтэн ламын охин байв. Амьдралын эрхэнд эцэг нь хvнд хэцvvг туулж насны эцэст хєрєнгєжиж дэлгvvрийн эзэн болжээ. Амьдрал нь ийнхvv зугуухан дээшилсэн нь соёл боловсрол багатай энэ хvнийг биеэ тоох євчин рvv хєтєлж, бусдыг хvлээн зєвшєєрдєггvй зєрvvд нэгэн болгосон байна. Тэрээр эхнэр, гурван охиноо захирч сурсан ба Францыг хэлбэр тєдий захирна. Ф.Кафка эцгийнхээ тухай єєрийн vзэл бодлоо “Эцэгтээ бичсэн захидал”-даа маш дэлгэрэнгvй єгvvлсэн. 100 гаруй хуудас уг захидлаа тэрээр хоёр сарын турш бичжээ. Гэвч энэ захидал эцэгт нь хvрээгvй юм. » Read more: Амьдрал хөзөр дэлгэхээс ээдрээтэй

Post to Twitter Tweet This Post

10 comments »

Posted in III. Амьдралынхаа туршид унших номын жагсаалт, А-Я, Дэлхийн уран зохиол., Чехийн уран зохиол

Tags:

The Nobel Prize in Literature 2008

October 9th, 2008

2008 оны утга зохиолын салбар дахь Нобелийн шагналтнаар Францын зохиолч Жан-Маги Густавь Ле Клезио (Jean-Marie Gustave Le Clézio) дөнгөж сая тодорлоо. Нобелийн Хорооны мэдэгдэлд дурьдсанаар Ле Клезио нь “шинэ гарц, уран яруу адал явдал, тааламжтай хөөрлийг эрэлхийлэгч зохиолч бөгөөд өнөөгийн соёл иргэншлээс гадна болон доор орших хүмүүнийг нээн илрүүлэгч” аж. Энэ нь нэг ёсондоо амьдралынхаа ихэнх цагийг аялж, тэр явцдаа үзэж харсан, анзаарсан зүйлс дээрээ тулгуурлан зохиол бүтээлээ туурвидаг түүний уран бүтээл дэх алдагдсан соёл хийгээд шинэ оюун санааны бодот байдлыг араас эрэлхийлэх хүсэл эрмэлзлийг нь үнэлсэн гэсэн үг.

» Read more: The Nobel Prize in Literature 2008

Post to Twitter Tweet This Post

No comments »

Posted in III. Амьдралынхаа туршид унших номын жагсаалт, Дэлхийн уран зохиол.

Tags: