Богино өгүүлэгүүд болон бусад бүтээлүүд

Пөү хамгийн агуу зохиолчдын жагсаалтанд ороод байхгүй байж болох ч хамгийн аз жаргалгүй нэгэнд бол яах аргагүй тооцогдоно. Тэр бол эс тоогдож-эс хүндлэгдсэн суутны билэг тэмдэг.
Түүнтэй нэг цаг үед амьдарч байсан хүмүүс нь ойлгож чадаагүйгээс амьдрал азгүйтэл, бүтэлгүйтлээр дүүрэн байсны дээр түүний өөрийнх нь гамшигтай гэж хэлж болохоор араншин, сул дорой байдал нь нөлөөлжээ. Хэрмэл жүжигчний хүү тэрээр ажил үйлс нь цэцэглэн хөгжиж байсан худалдаачны ивээлд өсөж хүмүүжсэн хэдий ч боломж гарвал түүнтэйгээ хэрэлдэж, маргалддаг байж. Виржиниагийн Их Сургууль, Уэст Пойнтод суралцаж эхэлсэн авч нөгөө л “бүтэлгүйтэл”-ээсээ болж орхиход хүрч байсан байна. 23 настай үеэлтэйгээ гэр бүл болсон авч эхнэр нь залуудаа өөд болсон нь түүний мөхлийнх нь гол хөшүүрэг байсан байх. Түүний шүлгийн эхний боть нь хэнд үнэлэгдээгүй. Тэрээр чадварлаг сэтгүүлч байсан авч амжилттай нэгэн болоход хангалттай зохион байгуулалт түүнд заяасангүй. Цөхрөнгөө барсан, төлөвшөөгүй мөн бүрэн дүүрэн хайр дурлалтай ч учирсангүй. Хар тамхи, архи, ачаалалтай илүү цагаар ажиллах, ядуурал энэ бүгд түүний амьдралын салшгүй хэсэг байсан. Тэрээр илэрхий азгүйтэл, зовлонт байдал дунд өөд болсон. Бидний таницлсан уншсан болон цаашид танилцах бүхий л зохиолчдоос тэр хамгийн гунигтай амьдралаар амьдарчээ. Зүдэрч явсан Свифт ч хаа очиж найз нөхөдтэй, тэднийхээ талархал бахархалыг хүлээн явсан нэгэн. Пөүд тийм зүйл огт байсангүй.

Пөүгийн шүлэг үргэлж алдартай, олонд хүрсэн байдаг бөгөөд Францад бүр илүү танигдсан байдаг. Түүнийг Эмэрсон “жингэнүүр” гэж хэлсэн байдаг ч тэр зүйрлэлээс нь хавьгүй илүү нэгэн юм.
Түүний үлгэр, монологи, зарим нэг шүүмж эсээ нь хэв маягийн хувьд галзууруулам алдаа ихтэй байдаг ч уншигчдын сонирхлыг байнга татаж байдаг. Түүний оюун ухаан хүчтэй эсвэл тэнцвэртэй ч биш, гэхдээ төрөлхийн дахин давтагдашгүй агаад Америкийн нийгмийн тухайн цагийн үе тэнгийнхэнээсээ хамаагүй илүү бүтээлч байсан нэгэн. Жэймс Рассел Лоуэллийн “Пөүгийн 3/5 нь суут ухаан, харин 2/5 нь засрашгүй солиорол” гэж дүгнэсэн нь үнэнээс тийм ч хол зөрөхгүй эж олон судлаач санал нийлдэг байна.

Уран зохиолд Пөүгийн авчирсан зүйлсээс хамгийн анхаарууштай нь тэрээр 10 шахам салбарыг санаачлан, эхлүүлсэн пионер. “Моргийн гудманд болсон аллагууд” (The Murders in the Rue Morgue), “Зувчуулсан захидал” (The Purloined Letter), “Алтан Цох” (The Gold Bug) гэсэн гурван өгүүллээрээ тэрээр адал явдалт өгүүллийн эхлэлийг тавьснаар барахгүй энэ төрлийнхөө шилдэгийг нь бичихсэнээрээ дараа дараагийн адал явдалт түүхийн зохиогчдод суу алдар гэдгийг мэдрэх орон зай үлдээсэнгүй нь харамсалтай. Уншигч та Чейз, Агата Кристи гээд л бичээч миний биетэй маргахдаа хэл амаа бэлдэж сууж юун магад, энэ зохиолчид чинь Пөүгийн хувьд “Липтон” цайг олон аяга дамжуулан дүрсээр байгаад шим шүүсчгүй болж эхэлж буйтай л ижил гэдгээ өөрсдөө хүлээн зөвшөөрчихсөн юм шүү дээ. Бараг л хялбаршуулсан адал явдалтай өгүүллэг романы бичээчид гэсэн үг. Яг нь “Пөүг ойлгох нь” сэдвээр бичсэн зохион бичлэг гээд хэлчихэд бараг буруудахааргүй.

Шүүмжлэгч Ховард Хэйкрафт Пөүгийн үндэслэсэн зарчмыг суурь хэмээн үзээд орчин цагийн адал явдалт роман өгүүлэгт гардаг хамгийн түгээмэл 10 элементийг (хэтэрхий уран зохиолын онол руу хэлбийсэнд хүлцэл өчье.) нэрлэ хэмээхэд тэд бүгд Пөүгийн зохиолд гардаг урчаас түүний нөлөөг өндөрт тавьсан байдаг. Үүнтэй нэгэн адилаар, өнөөдөр ш.у.-ны зөгнөлт зохиол хэмээн нэрлэдэг бүлгийн үндсийг тавьсан гэж хэлж болно. Түүгээр ч зогсохгүй, “цэвэр яруу найраг” хэмээн нэрлэсэн түүний онол 19-р зууны сүүлд Францад ихээхэн хүчээ авч байсан Францын симболизмын (билэг тэмдгийн) хөдөлгөөнд нөлөө үзүүлснээрээ модернист яруу найрагч Ийтсэд ихээхэн нөлөөлсөн гэж хэлж болно.

Пөү дан нөлөөллийн (гол дүрээс цааш олон задрахгүй) түүхийн талаар бичиж өгүүлдэг.  Түүний гажиг, эрүүл бус зохиолуудаас бид үхэхийг хүсэх тэчъяадал болон бие хүний хуваагдал зэргийг багтаасан орчин үеийн сэтгэл зүйн нөлөөллийн олон төсөөллийг олж уншиж болно. Пөүгийн зохиолд хэтэрхий сайн дүрслэн гаргаж ирдэг ганцаардал, хий хоосон байдал болон тусгаарлагдмал байдлын арашин нь өнгөрсөн зууны (20-р зуун) дийлэнх зохиол бүтээлийн өнгийг тодорхойлсон нь яах аргагүй үнэн билээ. Эцэст нь Америкчууд түүнийг өөрийн зарчмын өргөн хүрээтэй , бат бэх суурьтай үнэлэмжин дээрээ суурилан шүүмж бичдэг хамгийн анхны ноцтой уран зохиолын шүүмжлэгч хэмээн үздэг байна.
Америк хэв маягийн бичлэгт өөр хоорондоо үе үе холилдон байдаг хоёр гол урсгал байдгийг өнөөгийн олон шүүмжлэгчид гэрчилж байгаа. Эхнийх нь өөдрөг, амьдралтай, ардчилсан. Хоёрдахь нь гутранги, гэмшимтгий, ихэмсэг, зүрх сэтгэлийн харанхуй булангийн сүүдрийг илэрхийлсэн. Удаах уламжлал биелэлээ олсон хамгийн анхны болон олон нийтэд хүрсэн зохиолч нь Пөү юм. Тиймдээ ч Пөү романтик “нялцгануур” зохиол бичдэг олон цол тэмдэгт дуртай, найранд хэдэн шүлэгтэй, нөхөддөө  архины хэдэн үгтэй, бусад (манайд “дэндүү” олширсон) зохиолчдоосоо хамаагүй илүү байж чаддаг.

Пөүгийн зохиолуудаас Орчин Цагийн Монгол Хэлийг үндэслэсэн Д.Нацагдоржийн орчуулснаар “Алтан Цох”, орчуулагчийг нь санахгүй байгаад хүлцэл өчье – 1990-ээд оны эхний хагаст өдөр тутмын сонинд нийтлэгдсэн “Хар Муур” өгүүллэг орчуулагдсан байдаг. Монголын орчуулгын онол болон үе үеийн орчуулагчдын гарын авлага болсон “Алтан Цох”-ыг Төв Номын сангаас очиж уншаарай. Сүүлийн үед энэхүү сайтанд ном бүрэн эхээр нь тавьсангүй хэмээн улиглах захидал олонг авсан бөгөөд ДАХИН ХЭЛЬЕ би бусдын сайн сайхны төлөө нэрийн дор “хулгай, тонуул” хийдэг шилийн сай эр биш тул УУЧЛААРАЙ!!!

СЭТГЭГДЭЛ ХЭСЭГТ ЯАРАЛТАЙ ТУСЛАМЖ үзүүлсэн http://bayasgalanb.blogspot.com – доо баярлалаа

“Хар муур”-ыг Хинди хэлний нэрт гүүш Гэндэндарам гэж хүн Англи хэлнээс орчуулсан юм. Бас Батжаргалын Одгэрэлын орчуулгаар “Улаан үхлийн баг” нэртэй боть нь дэлхийн сонгодог зохиолын 50 боть гээчид багтан гарсан юм шүү дээ, хүүхээ. Түүн дотор маш олон сонин үгүүллэг нь бий.

Tweet This Post

http://www.bluepeak.net/mongolia/steppe.html

Боржгины бор тал (Б.Лхагвасүрэн)

Санаа алдахад
Эхийн сүү тагнайд амтагдаж
Салхины үзүүр залгихад
Агь хоолойд аргасан
Боржигины бор тал минь

Тэргэл саран туулж баралгүй хээр хонодог
Тэнгэрийн хэвтэр буурал тал минь
Таанын цагаан толгойноос өөр
Тайтгаруулах цэцэггүй нүцгэн тал минь

Нандин эрхэмсэг эгэл боргилын туйл
Нар хур царайчилсан газрын саальтай хормой минь

хэмээн эхэлдэг шинэ үеийн яруу найргийн сэтгэлгээний ялгуусан бүтээлийг англи хэлнээ хөрвүүлэхээр зориг шулуудаад даруй 3 сар өнгөрч, ажлын зав, амьдралын хэв маяг гээд өчнөөн учирлал хэлэлгүйгээр эхний 4 мөрийг болгоолоо, урам зориг улам бадран байна та бүхэн юу хэмээн бодно вэ? тал хэмээхийг би бээр hills хэмээн авахыг хүссэн болно. хэрвээ энэ оролдлого маань олигтой байгаад цаг зав минь миний талд цохилох аваас оноос өмнө дуусгах байхаа.

Alas’, Borjigin Brown Hills of Mine

Upon a sign

A taste of mum’s colostrum at palate,

Upon a swallow of the wind-tip

A scent of wormwood at my throat.

Alas’, Borjigin Brown Steppes (Hills)

My wise steppe – a cradle of heaven -

Where a full moon exhaust her journey & sleep over

My empty steppe with no flower of solace

Except white beads of wildleek.

YOU – the limit of divinity, nobleness & the biggest – humbleness -

MY lower flap – craving for ray & rain – with earth’s blessings .. incomplete

Tweet This Post

Муусайн яргачин хийгээд алуурчид аа!

“Монголын мэдээ” хэмээх зуунаас урт ганцхан өдөр наслах шар сонины С.Энхзаяа хэмээх морь унасан толгойгүй хүн Г.Акимын аймшигтай гэмт хэргийг илрүүлэн нийтэлжээ. Тэр нь юу гэвэл Г.Аким гэгч зөнтөг луйварчин “Монгол Улсын Үндэсний номын санд хадгалагдан буй 108 боть Ганжуур, 226 боть Данжуурыг бүхлээр Орост гаргаад худалдчихсан” гэнэ. Тэгээд тэр “Манай улсын түүх, соёлын үнэт өвийн жагсаалтад дээгүүр бүртгэгддэг дээрх бүтээлүүдийг хууль бусаар харийнхны гарт өгч, үнэ цэнийг нь алдагдуулж, соёлоо худалдаалсан хэрэг…” үйлдсэн учир дээлээ толгой дээгүүрээ нөмрөх нь холгүй байна” гэнэ. Ингээд үүнд нь эрүү үүсгээд “нэрт соён гэгээрүүлэгч маань бүтээсэн ариун үйлсийнхээ эсрэг гутамшигт зүйл хийснийг хууль хяналтынхан удахгүй тогтоох” гэнэ. Ингэж нисгэсэн “хуурамч нугас” хүний мууд дуртай шар сонин, шар сайтуудын хувьд уухайн тас шүүрэн авч, алга үрчин дэлгэх сенсаац гээч болов. Ай, хөөрхий ч юмнууд бол доо! Үнэхээр аюумшигт гэмтэнг олж, үнэхээр аюумшигт гэмт хэрэг илрүүлсэн бол таануус үнхэлцэг баатарууд болно л доо! Харамсалтай нь, даан ч тиймгүй юм. Тийм ээ, таануус үнхэлцэг баатар ч болж чадахгүй. Учир нь…

Таануусын харийнхны гарт буюу Орост худалдсан 334 боть ном чинь Үндэсний номын сангийн Монгол судлалын номын тусгай хөмрөгт хадгалагдаж байдаг юм аа. Мөн хэдэн боть нь тус номын сангийн Үнэт ховор номын музейд тавиастай байдаг бөгөөд тус бүрдээ эрхлэн хариуцаж байдаг хүнтэй, дас дуран тавиастай, түүнийг нь номын сангийн харуулууд цахим тооцоолуур дээр хянаж байдаг юм аа. Ботиуд нь 80 орчим см урт, 30 орчим см өргөн, 25-40 орчм см өндөр, 17-25 орчим кг хүнд юм. Ийм 334 ботийг тусгай фонднуудаас өвгөн би зөөж гараад, лав л машинд ачих хэрэг гарна. Гэтэл эдгээрийг микроавтобус бол лав даахгүй, фургонд лав багтахгүй. Тэгэхлээр зил 130 машиныг Тэхийн зогсоолоос хөлслөн авч түүнд ачиж таарах байх. Тэгэж хөл болж байхад номын сангийнхан, харуул хамгаалалтынхан юу хийж байх вэ, хаана байж байх вэ? За тэгээд тэр их ачааг вогооноор л авч явахаас мэхгүй. Вогооны гуравны нэгийг эзлэх тэр их бөгөөд нандин ачааг Монгол Улсын хил, Орос Улсын хилээр гаргах асуудал гарна аа даа. Тэрнийг би яах бол? Хилчид хийгээд гаалийнхныг худалдаж авах уу? Тэд худалдагдах болов уу? За тэгээд би их аргатай зальтай учир гаргачихлаа гэж бодъё. Ягмонголд спирт, мөнгөн ус оруулж байгаа шиг. Тэгтэл оросууд бол бас монголнууд биш.Чингэж хулгайгаар орж очсон юмыг лав л Оросын эрүүл байгууллагууд авахгүй. Ингэхлээр би оросын мафийнханд л өгч таарсан. Үнэнд нь тэд хэдэн тэрбум амлах нь мэдээж. Гэтэл тэд тэр хэдэн борыгоо өгөхгүй намайг буудчихсан л байх болов уу. Өгсөн бол би тэр их мөнгийг аваад зугтчихсан, намайг Интерполоо эрэн сурвалжилж байх учиртай. Гэтэл нөгөө муу “гэмт хэрэгтэн” нь Монголдоо мэнд мэлтийгээд амьд алцайгаад, амьтанд ад, адсаганд год болоод л сууж байна. Байдал ийм. Иймэрхүү юм эрүүл хүний толгойд бол яав ч багтахгүй. Морь унасан толгойгүй хүмүүст бол болох байх. Учир нь толгойгүй юм чинь юугаа бодох билээ дээ.

За тэгээд Генри шиг толгойгүй болчихсон улстай ч юугаа ярих вэ гэлтэй. Гэвч… Надад эрүү үүсгэсээн. Үүнийг би нуугаагүй. Түмэн олноосоо нуух юм над байдаггүй. Манай сэтгүүлчид юм уншдаг бол “Үндэсний шуудан” сонины 2011 оны 1-р сарын 8-ны 006 дугаарт “Чингисийн тэнгэрт хальсан нутгаар” замын тэмдэглэлийнхээ төгсгөлд би энэ талаар бичсээн. Хэдэн эрдэмтэд маань л уншаад юу болсныг асууж, зарим нь хүн хартай яръж өгъе” гэж хүртэл санал тавьж байсныг бодоход сайхан байна. Тэгэхэд нөхөр нь гэмт хэрэг үйлдээгүй учир та нар минь яриад яах вэ, үнэн юм үнэнээрээ гээд өнгөрсөн. Гэтэл надаас “эрүү үүсгэсэн” учрыг асуух болов уу гэж бодсон сэтгүүлч нараас маань ганц нь ганхийгээгүй. Еэ хөөрхий. Харин намайг гүтгээд, доромжлоод ирэхэд миний мууг үзэх гэж улай үзсэн хэрээ шиг шар сониныхон болон намайг үзэн ядагсад надруу өлбөлзөн сөлбөлзөн дайрч байна. 2001 онд Монголын засгийн газар, Энэтхэгийн засгийн газрын хооронд Монгол барламал, гар бичмэл номыг тоон(дижитал) хэлбэрт оруулах төсөл хэрэгжүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурсан юм билээ. Энэ нь харин аз болоход миний үед хэрэгжсэн юм аа. Тэгэхдээ төслийг эхлүүлэх Засгийн газрын ажлын хэсэг(комисс) байгуулагдаж, тэр үеийн БСШУ-ны яамны Соёл урлагийн газрын даргаар ахлуулсан, академич Төмөртогоо, академич Цэрэнсодном, доктор Нэргүй, Соёл урлагийн газрын мэргэжилтэн Баяраа болон бусад хүмүүсийн бүрэлдхүүнтэй байсан юм. Энд ямар номыг эхлэн тоон хэлбэрт оруулах, дижитал хэлбэрт оруулсан нэг хувийг Энэтэхэгийн талд өгөх асуудал ажлын хэсэг дээр яригдаж, гар бичмэл Ганжуур, шунхан Данжуур хоёрыг эхлэж тоон хэлбэрт оруулах, Энэтхэгийн талын хүсэлтийг ёсоор болгох шийдвэр уг хурлаас гарсан билээ. Энэтхэгийн тал хэдий хэмжээний долларын тоног төхөөрөмж оруулснаа над хэлээгүй боловч миний цээжний бангаар тооцоолсноор 100 гаруй мянган долларын тоног төхөөрөмж оруулж ирсэн. Учир нь эртний ном судрыг скайнардах Book eye скайнер гэхэд 70-80 мянган долларын үнэтэй гэдгийг би мэдэх юм. Яагаад вэ гэвэл энэ нь үнэтэй нарийн техник учир бөөнөөр үйлдвэрлэдэггүй, зөвхөн захиалгаар ганц нэгийг үйлдвэрлэдэг юм. Мөн тэр үедээ хамгийн сүүлчийн үеийн 3 компьютор, холбох нарийн төхөөрөмж нь тийм ч хямд зүйл биш байх аа. Үүндээ би баярладаг. Яагаад гэвэл энэ төхөөрөмжөөр Монгол судлалын хөмрөгт байгаа гар бичмэл, барламал бүх номыг тоон хэлбэрт оруулах боломжтой болсон бөгөөд одоо ч оруулсаар байгаа юм. Үүнийг Монголынхоо соёлд миний оруулсан хувь нэмэр гэж хэлэхдээ ер би ичихгүй. Өдгөө шоронд суух болж байгаа “өвгөн зөнөг” миний бие төслийг хэрэгжүүлэгчийн хувиар DVD-гийн нэг хувийг Засгийн газрын ажлын хэсгийн шийдвэрийн дагуу Энэтхэгийн Элчин Сайдын Яаманд өгсөн нь үнээн. Гэтэл Прокурорын газраас намайг мөн албан тушаалаа ашиглан, DVD-ийг Энэтхэгийн талд үнэгүйгээр дур мэдэн өгч, улсад асар их хэмжээний хохирол учруулсан хэмээн эрүү үүсгэсэн байлаа. Үүнд нэг л юмыг ойлгохгүй байгаа юм. Шар сониныхон болохоор намайг ном гаргаад худалдчихлаа гэж хараагаад байдаг. Хуулийнхан болохоор DVD худалдсангүй гээд эрүү үүсгээд байдаг. Над удирдлагын тушаалгүйгээр тийм зүйлийг өгөх том толгой даан ч байхгүй. Үүнд Энэтхэгийн Элчин Сайдын Яам эрх биш хариу өгөх болов уу гэж найдаж байна. Ер нь бол Шунхан данжуурыг хэвлэх зөвшөөрлийг Юмжаагийн Цэдэнбал аль 60-аад онд Энэтхэгийн Рагу Вира гэдэг эрдэмтэнд өгч, Рагу Вира түүнийг нь гэрэл зургаар Америкад хэвлээд, дэлхийн номын сангуудад тараачихсан юм шүү. Худал гэвэл тэр хэвлэлийн нэг нь манай номын санд байж байгаа. Иймд над заавал эрүү үүсгэхийг шаардаад байгаа прокурор Ю.Цэдэнбалд эрүү үүсгэ л дээ. Харин “мөнгөний төлөө яахаас ч буцахгүй хүн” гэж намайг үзэн ядагчдын хэлж байгаа шиг би буяндаа бузар хийгээгүй, Монголын соёлын үнэт өврүү хүйтэн гар оруулаагүй гэдгээ омог бардам хэлнэ. Ер нь хүн өөрөөрөө өрөөлийг хэмждэг юм гэнэ билээ. Харин миний шуналтайг гайхаад байгаа этгээдүүд өөрснөө тийм юм биш биз? Тэгээд ч энэ орчлонд над шиг “бузар”, “шунахай”, “сэжиг хүрэм”, “зөнөг”, “хулгайч”, “тавьтаргүй” гээд есөн шид нь бүрдсэн амьтан үгүй бололтойдог оо. Хүнийг муу хэлэх ёстой бузар үгийг сонгохдоо та нар уургын морь юм аа. Гэтэл найруулсан өгүүлбэрт чинь ганц зөв найруулгатай өгүүлбэр алга. Монгол хэлний мэдлэгт чинь би бүгдэд чинь муу дүн тавьлаа. Тэр Энх заяа гэгч “Морь унасан толгойгүй хүн”-ийг намайг орчуулсан гэжээ. Үгүй юм аа. Д.Лодойдамба гэдэг нэртэй хүний зүстэй хүү орчуулсан юм. “Зуунаас ч урт өдөр”-ийг бас намайг орчуулсан гэжээ. Үгүй юм аа. С.Бадраа гэдэг гайхамшигтай дуун хөрвүүлэгч орчуулсан юм. Ийм л юу ч мэдэхгүй харанхуй бүдүүлэг амьтан миний гэмт хэргийг илрүүлж байгаа юм гэнэ. Ийм л юмнууд Монголын сэтгүүл зүйн ариун нэрийг буртаглаж байгаа юм. Харин намайг дайран давшилж байгаа, залуу хэмээн хаахалзагчдад хэлэхэд, та нар нэг л мэдэхэд зөнөнө шүү. Надаас ч дор, бүүр хүн алж байна хэмээн зүүдлэн зөнөж мэднэ. Харин шунахай бузар хийгээд тавьтаргүй хулгайчийн хувьд та нар минь өөрсдийгөө л хичээгээрэй. Өөрийн толгой дээрх тэмээг харахгүй байж, өрөөлийн толгой дээрх өвс харах гэдэг мэргэн үг бий. Мөн арөөлийг хэлэхдээ хүрэн эрээн бүргэд шиг, өөрийгөө өмөөрөхдөө өндгөө дарсан шувуу шиг гэсэн үг ч бий шүү. Өнгөрсөн үерүүгээ чи гар буугаар буудвал ирээдүй чинь чамайг их буугаар буудна гэсэн бас нэг үг буй. Таануус мөн чиг аюумшигтай харгис хэрцгий хүмүүс юм аа. Хүн алж талах нь та нарын хувьд хорхой няц гишгэхийн дайтай аж. Хэзээ монголчууд ийм болчихов оо гэж үнэндээ өвгөн би гутарч сууна. NEWS.mn-нд ёстой бохир сайтад нэгэн зочин “Сэжиг хүрэм бузар амьтан бэ.Цаазаар аваачвал таарна” гэжээ. Бас СAAK гэдэг ёстой бузар сайтад “Акимыг олны нүдэн дээр цаазлаад, гэр бүлээр нь хүйс тэмтрэх юмсан” гэжээ. Ийм эрээчээс олон байна. Монгол улс чинь ардчилагдлаа л гээд байсан чинь Сталин, Гитлер, Мао, Чойбалсан, Цэдэнбалын харгислалын бурангуй хар үерүү эргэн орж байгаа юм биш үү? Та минь ээ, монголын сэхтээтнүүдээ, сэрэмжлэгтүн. Өнөөдөр эд намайг алахыг санаархаж байна, маргааш та нарруу орох нь байна шүү. Эд сэхээтнүүд, ялангуяа бүтээлч сэхээтнүүдийг үзэн яддаг нь эрээчснээс нь харагдаж байна. Энэ нь бүтээлч сэхээтнүүдийг авлах зохион байгуулалттай компанит ажлын эхлэл байна. Тийм ээ, үүнийгээ хүн алахыг уриалдаг ийм сайтуудаар дамжуулан явуулж эхлэлээ. Ер нь бол намайг дарамтлаж, миний амыг таглах, улмаар амь насыг минь хөнөөх гэж санаархаж буй бүлэг этгээд байна. Дээр ч байна, доор ч байна. Тэр нь Энхзаяа хэмээх морь унасан толгойгүй хүний “албаны эх сурвалж мэдээлсэн, нийслэлийн прокурорын газар гомдол ирсэн” гэж бичснээс нь тодорхой. Бүтээлч сэхээтнүүдийг цааш харуулах аяны эхлэл гэж өөрийн хэлснээ батлахад Баабар, Саруулбуян зэрэг нийтлэлч, зохиолч эдний үсэргэсэн шүлсний бай болжээ. Маргааш хэнрүү нулимах, хэнрүү шээсээ цацах вэ, ер бүтээлч сэхээтнүүдийн хэнийг нь намнан цааш харуулах вэ гэдгээ эд одоо төлөвлөж байгаа. Гэвч эд бол үнэндээ компьютор дотор нуугдсан бөөснүүд юм. Эдний хэн нь ч өөрийн нэрийг тавьж чадахгүй, өөрийн хаягийг нээж чадахгүй. Өөрөөр хэлбэл, бөөс ч гэж дээ, аймхай бөөсний хуурснууд юм. Тийм ээ, эд намайг өнөөдөр алахаар сүрдүүлж, үр үндсийг маань таслахаар заналхийлж байна. Тийм ээ, энд намайг заналхийлж байгаа таануусын төлөөний этгээдүүд л нэг хүүгий маань хөнөөсөн. Одоо тэр нь та нарт багадаад, миний үр ач зээ бүгдийг нь та нар хядах нь л дээ. Таанууст тийм санаа байгаа гэдэгт би бүрэн итгэлтэй байна. Хүний гараар могой бариулах гэдэг нь та нарын гэм биш зан. Гэвч хуульчдын гараар намайг егүүтгэх таануусын сачий хүрэх болов уу?. Монголд чинь шударга хуульч түм бум бий шүү. Тиймээс та нар намайг өөрснөө хөнөөх гэж санаархах болно. Яг хүүг маань алсан шиг. Тэгвэл жинхэнэ хулчгар алуурчдынхаа зангаар таануус чанх өөдөөс ирж алж чадахгүй, харанхуй орц, буланд араас минь хутга шааж мэдэх юм. Үгүй бол хүний нүд хариулж байгаад аяганд сэм хор хийж ч болзошгүй. Гэвч юу л бол. Компъютор дотроос гарч ирж чадахгүй ийм нуугдмал бөөснүүдийн хоншоор нь дутна даа дутна. Харин таануус дутуу хоншоороо цавиндаа хийгээд цагиргалаад хэвтэж байвал зүгээрсэндээ. Уучлаарай, би та нарын хэлээр л бичиж байгаа юм шүү. Монголын сэхээтнүүдийн хийж бүтээж байгаад бүү атаархаж үхэх гээд бай. Таануус юм бүтээж, ард түмнээ соён гэгээрүүлж, мэдэхгүйг нь мэдүүлж өгч хэзээ ч чадахгүй. Бид бол чадна. Таануусыг юу ч гэж заналхийлсэн, зүхсэн би хийхээ л хийнэ, бичихээ л бичнэ, орчуулахаа л орчуулна, Монголын соёлын төлөө, шударга ёсны төлөө үзэхдээ л үзнэ. Энд та нарын сачий бас л хүрэхгүй, заа юу! Би бас үр үндсийнхээ төлөө үхтлээ тэмцэнэ. Амиа ч өгнө. Идүүлсэн бут ургадаг. Идсэн эрүү хувхайрдаг гэсэн айхтар үнэн үг бий. Би ургана аа. Бардам хэлъе. Харин бөөснүүдийн эрүү л хувхайраад, толгойноос салаад унчихвий дээ гэж “зөнөг” өвгөн санаа зовж сууна.Эцэст нь хэлэхэд, монголын нийгэм монголынхоо төлөө бор зүрхээрээ зүтгэдэг хүмүүсээ мөн ч их тарчилган зовоож, алж шулсандаа, одоо тэднийхээ зовлонд цадах болоогүй юм байх даа.

Үнэгүй үнэтэй зөвлөлгөө өгссөн Jerry MacDonald үнэн бичжээ. “Дээрх номнууд улсын төв номын санд байгаа бол гаргаагүй гэсэн үг. Харин байхгүй бол гаргасан гэсэн үг”/NEWS. mn/ гэжээ. Тэгвэл тэр номнууд Монгол Улсын Үндэсний Номын санд байгаа. Тоосонд дарагдсан даалимбан баринтагтай байсан тэр номнуудыг Монголын соёлд элэгтэй, номонд хайртай сайхан сэтгэлт хүмүүс, сүсэгтний хүчээр торгон баринтагтай болгон хөмрөгт нь залсан байгаа. Эдгээр ном номын санд хэдийд ирсэн бэ, тэр цагаас хойш тэндээс огт хөдлөөгүй байж байгаа. Харин миний шуналтайг гайхаад, Монголын соёлд хайртайгаа зарлаад байгаа эдгээр бөөснүүд ганц баринтаг номонд хийгээд өгсөн үү, өгсөн бол ёстой нохойн хошногноос цэцэг ургах байх аа. Таануус ёстой хоргосоо тоолоод тэгэж чадахгүй шүү дээ, алуурчин, яргачингууд аа.

Монголын нийгэмд ариун цагаан сэтгэлтэй хүмүүс, шударга явдалтай хуульч түм бум бий. Намайг шоронд хийж, алж, үр үндсийг минь таслана гэж заналхийлж байгаа алуурчингуудаас өвгөн намайг хамгаалсан, намайг Монголынхоо соёлын эсрэг нүгэл хэзээ ч хийгүй гэдэгт бат итгэж, сэтгэл санаагаар дэмжсэн уншигч түмэн, утсаар яригч, мессеж ирүүлэгч таних танихгүй нөхөд, дүү нартаа чин зүрхний угаас баярласнаа илэрхийлъе.

Монголд шударга ёс мандах болтугай!

Зүхэгдсэн Монгол Улсын Соёлын гавъяат зүтгэлтэн,
доктор, профессор Хатагин Го. АКИМ

эх сурвалжийг: www.shbaatar.blogspot.com – оос авав.

Tweet This Post

When you are old and grey and full of sleep,

And nodding by the fire, take down this book,

And slowly read, and dream of the soft look

Your eyes had once, and of their shadows deep;

How many loved your moments of glad grace,

And loved your beauty with love false or true,

But one man loved the pilgrim soul in you,

And loved the sorrows of your changing face;

And bending down beside the glowing bars,

Murmur, a little sadly, how Love fled

And paced upon the mountains overhead

And hid his face amid a crowd of stars.

—————————————————————-

Нойр нь эрхшээсэн өтөл буурал насандаа

Номыг мааань дэлгэн, тулганыхаа дэргэд үүргэлэн

Алгуурхан уншихуйд, нэгэнтээ харцанд тань түгдэрсэн

Амраг төрхийг минь тэртээ алсаас амилуулан байхуйд

Хичнээн нь чиний бадран мандаж байхуйд дурласан бол

Хичнээн үнэн эсвэл хуурмаг дурлал чиний гоо сайханг ээрсэн бол?

Харин ганц эр л чиний хэрмэл сэтгэлд татагдан

Хувирах төрхийн уй гашууд ч хадгалагдан үлдсэн юм шүү.

Бадамлах галын үүд өөд тонгойх төдийд л

Бур бур салхин хайрыг тээн одож

Бор толгодыг даван алсалсаар

Бөөн оддын дунд өнгөө нуун шингэмой.

Tweet This Post

americaslibrary.gov

“Торонд буй шувууд яагаад дуулдагийг би мэднэ” … Данбар

Түүний хэлсэн дээрх үг ямар ч тайлбараас илүүтэй Пол Лоренс Данбарын ээдрээтэй шаналалыг бүрэн дүүрэн илэрхийлж чадах юм. Өөрийн шүлгээ олонд хүргэхийн тулд тэрээр өөрийнх нь амьдарч байсан үеийн сонголтын хяхал хавчилт болон үзэл бодлын дундуур “дуулах” хэрэгтэй болдог байсан биз.

Америк үндэстний хэмжээнд хүрч, үндэсний хэмжээнд танигдсан анхны Африк гаралтай Америк зохиолчдын нэг болох Данбар нь Кентакигаас ирсэн боол бөлгөө гэр бүлээс гаралтай нэгэн байжээ. Боолчлолыг халах тухай Линкольн Ерөнхийлөгчийн тунхаглал гарахаас өмнөх үеийнхэний шууд үр удам болохоор түүний хувьд уран бүтээлийн сэдэв нь “далай тэнгис” адил цалгилж байсан биз.

Охайо мужийн Дайтон хотын ахлах сургуулийнхаа цорын ганц Африкийн Америк сурагч байсан. Тэрээр сурлагаараа гоц ялгаран гарч, сургуулийн сонингийн редактор хийн ангийн дарга хүртэл болж явжээ. Гэсэн хэдий ч, сургуульдаа гаргасан амжилтыг нь үл харгалзан насанд хүрэгчдийн ертөнц түүнийг өөрийгөө харуулахад төдийлөн нааштай хандаагүй бөлгөө. Өөрийнхөө арьсны өнгөөс шалтгаалан сонин эсхүл төрийн албанд алба хашиж чадахгүйд хүрсэн тул тэрээр долоо хоногийн 4 ам.долларын цалинтай цахилгаан шат ажиллуулагчийн ажил хийдэг байсан байна. Ажлын шаардлагаар цахилгаан шатны дуудлага хооронд өөрийнхөө бүтээлийг туурвидаг байсан байна.

Данбар өөрийн яруу найргийнхаа анхны боть болох “Oak and Ivy”-гаа мөнгө зээлэн хэвлүүлсэн байна. Хоёрдахь боть болох “Majors and Minors” нь 1895 онд хэвлэгдэжээ.  Нөлөө бүхий шүүмжлэгч, зохиолч Виллиам Дийн Хөүэлс түүний бүтээлийг таашаан тойм өгүүлэл бичих тэр нэгэн өдөр өөрийгөө алдарт хүрсэнээ мэдэрсэн гэдэг. Данбарын цухалдал, цөхрөлтэй холбоотойгоор, зохиолчийн онцгой чадвараа гаргасан шүлэгнүүд нь бус харин ч “эвдэрсэн хэлэн доторх жингэнээн” хэмээн өөрийнх нь хэлдэг  харуудын “аялгуу” (диалектик)-гаар бичсэн шүлэгнүүд нь олонд илүүтэй хүрчээ.

Бид баг зүүдэг

Хацар халхалж, харц бүдэгрүүлсэн
Хуурмаг дүрээр жуумалзах багийг бид зүүдэг.
Хүний хуурмаг зангийнхаа төлөөс болгон
Урагдаж – цусаар уйлсан зүрхнээс ундрах,
Утгагүй – үй олон үгсээр дүүрэн амаар бид инээдэг.

Шүүрс алдан, нулимс дуслуулах бүрийг тооцоход
Шамбал өөрөө цэцэн мэргэн байх ёстой гэжүү?
Хэрэггүй дээ, халхаа зүүн байх ахуйд
Харуул! Тэдэнд биднийг!

Бид инээлдэх авч, Агуу Христ танд тэр нь
Багтарсан сэтгэлээс огших бидний бахираан л байна.
Бид дуулалдах авч, өлмий доорхи хөрс маань
Бээрээс бээрт сунайх балиар балчиг л байна.
Гэсэн ч ертөнц өөрөөр зүүдлэг дээ
Гивлүүрээ бид зүүчихсэн хойно.

***************************************

We Wear the Mask

WE wear the mask that grins and lies,
It hides our cheeks and shades our eyes,—
This debt we pay to human guile;
With torn and bleeding hearts we smile,
And mouth with myriad subtleties.

Why should the world be over-wise,
In counting all our tears and sighs?
Nay, let them only see us, while
We wear the mask.

We smile, but, O great Christ, our cries
To thee from tortured souls arise.
We sing, but oh the clay is vile
Beneath our feet, and long the mile;
But let the world dream otherwise,
We wear the mask!

Tweet This Post

http://monbloggersevent.ideascale.com/a/dtd/%D0%A3%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D0%B7%D0%BE%D1%85%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BD-%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B3/90042-11190

Талархсан,

Б.Амарсанаа

Tweet This Post

Tweet This Post

Америкийн их зохиолч, яруу найрагч Эдгар Аллан По (1809 -1849) “Доголон Төмөр” хэмээх өчил найраглалаа Виргиний Их сургуульд сурч байхдаа 18 настайдаа туурвиж, 1827 онд анхны түүвэртээ нийтлүүлсэн байна. Тэрбээр энэхүү 406 шад найраглалаа 1829 онд хоёр дахь түүвэртээ хэвлүүлэхдээ 243 шад болгож хасчээ. Ямар учраас хассаныг тайлбарласан зүйл олдоогүй бөгөөд гадаадын олон хэлээр орчуулсныг үзэхэд сүүлчийн хувилбарыг баримталдаг аж. “Доголон Төмөр” гэдэг нь Эзэн Чингисийн хүү Цагаадай хааны Дундад Азид байгуулсан Их Гүрний голомтод мэндэлсэн. Монгольш Барлас овгийн Тарагайн хүү Төмөр (1336 -1405) мөнөөсөө мөн.

Залуу наснаасаа хаан ширээний төлөө олон жилийн хурц ширүүн тэмцэлд оролцож явсаар 1370-1405 онд Эмир (Хаан) суусан төрийн гарамгай зүтгэлтэн, алдарт жанжин, Төмөрийн Улс- Моголистан гэж дуурссан Их Гүрний Эзэн болой. Моголистан гэж түрэгжсэн утгаар Монгол Улс гэсэн үг аж. Төмөр нэгэн их тулалдааны үед баруун хөл, тохойдоо хүнд шархдаж доголон болсон учир түүнийг “доголон” хэмээн хочлох болсон юм. Харин энэ хоч нь сүүлдээ дайчин эрийн алдар болон хувирчээ. Төмөр Эзэн Чингисийн хожмын үеийн удам Жалайр овгийн Өлзий Турхан – Ахайтай гэрлэж, Алтан урагтай холбогджээ.

Залуу зохиолч, оюутан Эдгар По өөрөөсөө хэдэн зууны өмнө дэлхийг донсолгож явсан монгол угсааны Доголон Төмөрийн тухай энэхүү найраглалыг бичих эх сурвалжийг хаанаас олсон, яаж бичиж чадсан гэдэг нь гайхаш төрүүлдэг гэж судлаачид тэмдэглэсэн. Судлаач Киллис Кампбэлл бичихдээ, Эдгар По Лондонд сурагч байх үедээ, түүхийн хичээлд Tamerlane (Lane гэж Тажиг хэлээр доголон гэсэн үг) буюу Доголон Төмөрийн түүхэнд гүйцэтгэсэн үүргийн талаар үзсэн байж болох, эсхүл 1820 онд Ричмонд хотод ирснийхээ дараа Төмөрийн түүхтэй холбогдох зарим зүйлтэй танилцсан байх гэж үздэг. Харин баттай нэг мэдээ бол Английн нэрт жужгийн зохиолч Кристофер Марлоу (1563 – 1594) дэлхийн утга зохиольш алтан санд орсон “Агуу их Төмөр хаан” хэмээх жүжгийнхээ 1590 онд хэвлүүлсэн номын нүүрэн дээр бичихдээ:

“Энгийн нэгэн малчнаас ер бусын гайхамшигт эрч хүч, эрдэм чадал, цог заль, авьяасаараа ертөнцийн хамгийн хүчирхэг Эмир (Хаан) болж чадсан агуу их Төмөр дайн байлдаанд харгис хатуу байсан тул “Тэнгэрийн ташуур” гэгддэг байсан тухай Лондонгийн театрын тайзан дээр тоглож үзүүлэх энэхүү эмгэнэлт жүжиг хоёр үзэгдэлтэй бөлгөө” гэжээ. Энэ тухай Англид 1999 онд хэвлэгдсэн “Сүүлчийн 1000 жил” хэмээх номонд дурдсан байдаг. Эдгар По тэрхүү алдарт жүжгийг үзээд найраглал бичих санаа төрснөө нөхдөдөө хэлж байсан удаатай гэнэ.

Төмөр түм түжигнэж, бум бужигнасан газар эр зориг гарган эцэг дээдсийнхээ алдар нэр, сүр сүлдийг барин босож тэмцэж чадсанаар, ялан дийлж, Самарканд нийслэлтэй ‘Төмөрийн Улс” хэмээх агуу их гүрний эзэн болсон ажгуу. Дашрамд дурдахад, Төмөр Их эзэн Эмир гэгдэж байсан хэдий ч “Хаан” гэгдэж байгаагүй. Гэвч Чингисийн алтан ургийн удмын хоёрын ч зэрэг ноёныг өөрийн улсын Хаанд өргөмжилж, бэлгэдлийн чанартай эрх ямба эдлүүлж, Их Хурилдайн тэргүүнд залж байсан тухай түүхэнд өгүүлдэг. Харин Эдгар По түүх намтрыг бус, гол баатрынхаа дотоод сэтгэхүй, хүсэл мөрөөдөл, ерийн хийгээд ер бусын зориг тэмүүллийг нь яруу найргаар гаргахыг зорьсон нь илт. Олон судлаач энэ тухай санал нэгтэй тэмдэглэсэн аж.

“Доголон Төмөр” /Өчил найраглал/

Энх амар байж нөгчвөл өтөл насны зол! гэж
ЭцэгТа хэлдэг ч, би (одоо) энэ сэдвээр ярихгүй.
Элдэв явдлыг дэнслэхдээ, их нүгэлтэн хэмээн
Энэ дэлхийн өмнө өвдөг сөгдөн мөргөх
Өөдгүй тэнэг үйлдэл хэзээ ч хийгәэгүй гэдгээ
Өөрөө би бахархал дүүрэн өчих минь!
Үүнийг Та, өөдөө дүрэлзсэн гал шиг итгэл гэдэг.
Үнэндээ бол, өөртөв итгэх итгэлийн чадалгэлтэй.
Өө, Тэнгэр минь! Хүсч мөрөөдөхийг би чаддаг юм.
Өөдрөг эерэг бүхний үүсгэл нь болж явсан юм.
Үглэж суугаа эцгээ би мунхаг өвгөн гэхгүй.
Үнэт сургаал бэлэглэсэн мундаг сэцэн ч гэхгүй.

Оюун ухааны минь нууц тайлагдангуут
Омогтой зэрлэг аархал ичгүүр болж мэдэх ч
Ойворгон зүрх Яруу алдраа ч, ял зэмлэлээ ч
Олон үеийн хойчдоо орхин одохуйн цагтаа
Хавь ойрьш болоод холын бүх хүнд
Хувь болгон хүртээх, өв болгон үлдээх
Хаан ширээ чимсэн эрднэсийн шигтгээн дунд
Хамгийн хэцүү хал зовлонгоо ч хамт суулгана.
Тамын ёроолд тарчилгаж магадгүй, гэлээ ч
Тасдуулж алдсан нандин цэцэгсийнхээ төлөө
Таатайхан зуны нарлаг өдрүүдийнхээ төлөө
Тамлуулахаас айх нь өнгөрсөн хүн дээ, би.
Үхсэнээс хойш ч жингэнэх оршуулгьш хонхны дуу
Үгүйрсэн сэтгэлд минь чангарсаар л байх бизээ.

Орой дээрээ эрднийн титэм асаасан
Одоогийнх шигээ би хэзээ ч хаан байгаагүй.
Ромыг Цезарь-т өв залгамжлуулсантай адилгүйч
Одтой хийморьтой, нэхэл хатуу явсныхаа ачаар
Хавтай бахтай ялан дийлж зүтгэсээр
Хаан төрийг хүчээр булааж авсаан би.
Хавь ойрынх, харь холынх гэж ялгалгүй
Хамаг улсдаа хамран дагуулж захирсаан би.

Хүдэн манан татсан Таглэйн дошгин ууланд
Хүйтэн шөнийн турш шүүдэр жаварт балбуулж
Хүүхэд залуу насаа хэнэггүйхэн өнгөрүүлэхдээ
Хар үсэнд цайрах цан хяруу цацуулсан ч
Халгаатай өрсөөнд ялах хатуужлаар жигүүрлэн
Халирч үл шантрах хаттай болж өссөөн би.

Тас харанхуй шөнө дуг нойрын дунд
Тамын хар савар намайг шүүрэхээр сарвайтал
Тэнгэрээс улаан цацраг нүд гялбуулан бууж
Тэртээ үулнээс тут дарцаг өлгөөстэй даллав.
Хаан ширээ ёсон төгөлдөр сүндэрлэж
Хангинах уриа нь аянга мэт өндөрлөж
Яах ийхийн завдалгүй, дээр минь нижигнэж
Ялахын дохио өгч, их цэрэгтээн дуудлаа.
Ядуу хүү! Гэвч би өсч өндийх л учиртай.
Ядруухан уухай, Гэвч миний анхны уухай.
Аяа! зориг санаа минь ямар их сэргэсэн гээч!
Аман дээр гарч ирсэн, миний өөрийн уухай,
Азьш тэнгэр түших байлдааны уухай,
Алдрын титэмд хүрэх Ялалтын уухай!

Аадар бороо, ширүүн салхинд нэвт цохиулж
Амь хоргодох газаргүй, арга тасарсан би
Арайтаа л, нүдэн балай, чихэн дүлий болсонгүй.
Аавын хүү байна даа хө, энэ зэргийн
Аюул бэрхийг давсан цагт л, хүмүүс надад
Алдар хүнд, Аху төрийг соёрхоно гэж бодов.
Олон түмнийг олзных болгон дагуулж авбал
Оронцог төдий хаад ноёдыг онхолдуулж чадвал
Оройн дээд Эзний ширээнд залрана даа чи! гэж
Оволзон шуурсан хуй салхи чихэнд минь түрхэрлээ.

Азгүй золгүй явсан тэр хэцүү цагаас л
Адтай их хор шар тэсгэлгуй оволзон буцалж
Төрийн толгойд гарахдаа хариугаа авах
Төрөлхийн араншинг зөвхөн эцгээс өвлөөгүй.
Хал үзэж, халуун чулуу долоож өссөн
Хар багын минь хатуу чанар билээ л.
Харанхуйн дунд асах гал нь болж
Хаан төрөө засах итгэл зориг нь болж
Төмөр зүрхтэй эр хүн шиг эре явнаа би.
Тамир дорой эм хүн шиг эс явнаа би.

Хайр сэтгэлийн охийг илэрхийлж хэлэх үгс
Хайгаад хайгаад би хаанаас ч олсонгүй, чааваас!
Илүү царайлаг хөөрхнийг мөрөөр нь мөшгөөд ч
Энэ нь сайхан гэж дүрслэх аргагүй, харваас.
Сайхан дүр нь, яг хэвээрээ, санааңд ургалаа ч
Салхинд замхрах шүүдэр мэт дуртгал төдий.
Эрт багын минь дэмий үг эрээчсэн цаас шиг
Эргүүтэтлээ үоглээд ч гаргахгуй захидал шиг
Энэ бүхэн хоосон мөрөөдөл байсан болохоор
Эргэх цагийн урегалд утга нь уусан замхарчээ.

Азаар учирсан бүсгүй минь, аргагүй амрагмөнсөн.
Анхных гэмээр хайрыг минь, амтлуулж өгсөн хүн сэн.
Эйнжэл охин тэнгэр ч атаархмаар байсан сан.
Элдэв алдсаас аврах, ариун нандин шүтээн сэн.
Анхил багаас зүрхэнд, амьсаж ирсэн итгэл сэн.
Андуу эндүүгээс ангид, арвижиж ирсэн билэг сэн.
Алдрайхан хүүхдийнх шиг, амар цайлган зан сан.
Ажил дадлынх нь жишээнээс, авч сурах юм их сэн.
Гэтэл би яагаад, энэ бүхнээ гайтуулж орхив?
Гэрэл гэгээтэй итгэлээ галдан шатааж одов?

Онгон байгаль, ой хөвчөөр хамт л хэсүучилж
Онц л дотно хайрлаж дурлаж өссөн бид
Осгом өвлийн жаврыг хүүхэн биеэрээ халхалж
Орой дээр наран ээхүйд, инээж баясаж явсан сан.
Огторгуйн цэнхэр мандал, огт оргүйд уусахуйяа
Оронд нь хүүхний мэлмий намайг л ширтдэг сэн.

Өсөх залуу насандаа дурлал амтлая гэвэл
Өөр юунаас ч бус, зүрхээрээ л мэдэрмээр!
Үд дундын наран гэрэлтээд ирэхүй мэт
Өхөөрдөм бүсгүй залирхуу охинсог инээж
Үнэн гэгээн талимаарал өөдөөс тосохын цагт
Өчүүхэн зуур ичиж зовох минь арилахуйд
Өөрөө би зориглон очиж, тэврээд авсаан.
Үг хэлэх гэж дэмий будилахын хэрэггүй,

Өдөж тэвэрсний учрыг хүүхэн асуухгүй,
Өөдөөс талимаарах харцанд айдас харагдахгүй.

Д.Бямбаа

Үргэлжлэл бий

Өнөөдөр сонин 2009.10.26 246

Tweet This Post

Tweet This Post

Дөнгөж хорин тавхан насандаа “Everything is Illuminated” номоо бичин Америкийн орчин үеийн уран зохиолын тавцанд од болон гялалзсан Jonathan Safran Foer-ийн Slate сэтгүүл болон NYU Creative Writing Program хоёрын хамтрал болох Open Book: Writers on Writing нэвтрүүлэгт өгсөн ярилцлага.

Тэрээр энэхүү нэвтрүүлэгт өөрийхөө тухай хийгээд хамгийн гол нь толгой доторх идэйгээ цаасан дээр буулгахад учирдаг бэрхшээлүүдийн талаар ярьсан байна.

Мөн хэрвээ түүний дээр өгүүлсөн номыг нь унших боломжгүй бол Elijah Wood-ийн тоглосон киног нь олж үзээрэй. Давхар давхар өгүүлэмжүүдтэй, постмодэрн арга барил ашигласан, зарим талаараа Gabriel Garcia Marquez болон Salman Rushdie-гийн magic realism-ийг санагдуулам.

Tweet This Post